Ang Barker (Malip-ut nga Sugilanon)

ANG BARKER*
ni Early Sol Gadong

“Haywey! UP! Doctors! Ari di! Haywey! UP! Doctors! A-ri di!”

Daw payreted nga CD ang paos niya nga tingog. Liwat-liwat, wala untat bisan daw ginalaga na ang iya itlog sa kainit sang adlaw. Tanan nga lawas nga makit-an niya nga gapanaog sa hagdan sang dako nga mall iya ginatawag, ginapaypayan, kag ginapilit nga magsaka sa dyip nga ginabantayan. Kinanglan nga damo sia maserbisyuhan agud dako man ang iya maginansya.

Tag-sulat

“Larga na, To!” ganyak niya sa drayber.

“Nano man, walo-walo ina. Pito pa lang sa wala ho,” suay sang gabalingasaw nga obrero. “Tsakto bayad ta s’imo p’ro. Kay-uha man paglawag ay.”

Gabulungguanay na ang mga siko sang mga pasahero apang wala sia sa lugar agud magbais. Bisan daw ginakihad na sang Gilette ang iya tubog, ginpadayon niya ang paglawag.

“Hrrrk! Haywey! UP! Doctors! A-ri di! Idog-idogan ta lang, lihog. Ari pa di!”

May gauntat, galingling, kag galingi-lingi. May mga nagsalaka na sa gasunod nga dyip. Wala na sang luyag nga magsakay sa ginalawagan niya kay bisan utot indi na makapatunga sa kagutok sang mga pasahero. Nabatyagan niya ang pagtaghol sang iya tiyan nga wala pa naundan bisan sang pamahaw. Pihu nga nagatinaghol na man ang tiyan sang misis nga walwalan kag sang mga bata nga nagagurahab sang ginbayaan niya kagina sang aga.

2013 Paindis-Indis sa Pagsulat sg Malip-ut nga Sugilanon

Ang Peter Solis Nery Foundation nagapahibalo sa tanan nga gusto magpaskop sa Paindis-indis sa Pagsulat sg Malip-ut nga Sugilanon.

MARSO 25 ANG DEADLINE sini.

Ang mapalaron magabaton sang PADYA sa kay Peter Solis Nery. Ini nga paindis-indis para sa bulan nga ini sg Marso 2013.

Ang entry ipatapik o i-post lang sa wall sang The Peter Solis Nery Foundation sa Facebook nga nagalakip sang mga:

1. Tig-ulo
2. Ang kabilugan nga sugilanon
3. Kabilugan nga isip sang mga tinaga [indi maglabaw sa 500]
4. Ngalan sang tagsulat
5. email o facebook address sang tagsulat.

Hulaton ang comment: "entry accepted. good luck!" Pagapili-on ang lima nga pinakamakawiwili sa Marso 26, kag ini pagapamatbatan sang isa ka lupon sang mga hurado, dayon igabantala ang tagdaug sa abril 1.

Malip-ot Nga Painu-ino Ni Edgar Siscar

Si Edgar Siscar, akon abyan sa Facebook, ilabi na gid sa PAHINA' HILIGAYNON sa nasambit nga Facebook.

Sining ulihi lang may gin-paambit sya nga painuino nahanungod sa pagtulon-an kun paanu mangin maayo kag mapasanyog ang isa ka abilidad sa pagsulat.

Ang masunod kuha sa iya sinulat sa PAHINA' HILIGAYNON:

"ISA man sang pagtulon-an sa maayo nga pagsulat amo ang pagbasa sg madamo nga sinulatan kag balasahon. Ang mga hangkilan nga mga manunulat lunsay mga palabasa nga mga tinuga. Sa matuod lang, gikan sa aton nabasa nga mga sinulatan sang iban makasulat pa gid kita sang kapin nga matahom nga mga sigulanon. Ini, sanglit ang aton kaisipan nagatipon sang kaugalingon nga ideya kag alam para sa kaugalingon nga katin-aran. Ang baliskad sini matuod man--- indi kita makasulat sing maayo kon diutay lang ang aton nabasahan sanglit diutay lang ang aton nahibal-an nga pwede naton masulat, magluwas sa aton mga nakit-an sa aton palibot ukon natabo sa aton pangabuhi. Kon sayuron, ang pagbasa kag pagsulat lunsay naga-agbayanay nga bulohaton sa patag sang pangabuhi sang hamtong nga manunulat."

Sumpa sang Manggad kag Katahum

ni JP Anthony D. Cuñada

May mga tawo nga nagpakilala--
kag madamo pa ang maabot
Kag magpakilala--nga ang balatyagon
Kag panghunahuna kaangay sang busay
Nga wala nagauntat sa pag-ibwal
Sa paghigugma sa imo.

Apang, ano ang matuod, hinigugma ko?

Ang matuod, ikaw ang busay nga ginataklad
Sa kabukiran agudto makapaligo
Kag makapalitrato
Sa imo manggad kag katahum.

Daigon (O Senyor Tagbalay)

Daigon*
(Ilonggo Version)

O senyor tagbalay, lunsay nga dungganon,
bisan pa mahamook ang inyo katulugon,
Pagmata kamo anay kag kami ang gawahon,
mag asawang pobre nga yari sa silong

Kay ako si Jose, nga taga Galilea,
ang akon kaupod mahal kong asawa,
Akon sya hingalanan, amo si Maria,
ang pagpalakaton, mabudlay nga sobra.

Paindis-indis sa Pagsulat sg Malip-ut nga Sugilanon

PAGSULUNDAN KAG KASUGUAN SANG PAINDIS-INDIS SA PAGSULAT SANG MALIP-UT NGA SUGILANON. [The 2013 Peter Solis Nery Prize for Excellence in Hiligaynon Writing - Very Short Story Category]

Bugal nga ginadulot sang Peter Solis Nery Foundation.

Sa una nga tuig sang The Peter Solis Nery Foundation for Hiligaynon Literature and the Arts, Inc., bugal nga ginadulot namon ang isa ka paindis-indis agud labi pa gid nga mapalapnag, mapatin-ad, kag mapasanyog ang pulong kag panulatan nga Hiligaynon. Bukas ini para sa tanan, bata man o tigulang, sa diin man nga bahin sang kalibutan. Ginapanan-aw ini nga mangin tuigan nga hilikuton.

Paindis-indis sa pagsulat sang malip-ut nga sugilanon sa Hiligaynon.

Magsulat lang sang malip-ut nga sugilanon sa Hiligaynon sa ano man nga tema kag estilo, basta indi maglabaw sa lima ka gatus [500] nga tinaga. Duha ka tinaga ang isip sa “dalagang bukid,” “tuba laloy” apang isa lang ang isip sa “pulot-gata,” “napulug-isa,” kag “gua-sulod-gua-sulod.” Wala labot ang tig-ulo sa inisipay. Sarang malakutan sang Kinaray-a, Akeanon, Capizeño, Ingles, Tagalog, Cebuano, Pranses, ukon ano pa man nga mga pulong ang sinulatan basta mahangpan lang ini ni Peter, nga sampaton sa Hiligaynon, ukon sang iya salaligan nga nagasulat gid sa Hiligaynon.

Sa Adlaw sg Mga Manunudlo

Malipayon nga Kaadlawan sa Mga Manunudlo
sinulat ni Gil Camporazo

Isa ka adlaw ang ginhatag sa mga manunudlo
Sa pagpasidungog sa ila sg pagpanudlo
Sa mga bumulutho ila ginpangabudlay nga santo
Sa buwas damlag, kag palaabuton pat-od nga tinutuyo.

Ay nalipay man sila, nasadyahan nga may kaayawan
Bisan malip-ot lang nga tinion ang kalingawan
Sila nag-ambit, nagpasundayag ang tanan
Tubtub linapyot sang ila hinampang.

Ang mga manunudo matuod
Pagbatas, pag-antus wala nagasunggod
Indi mabakal sg pilak kay ini bangod
Sa pag-alagad, sa pagtudlo nga may pat-od.

Sa Adlaw Sang Mga Iloy

Iloy nga Bulawanon sg Tagipusoon
sinulat ni Gil Camporazo

Iloy namon nga bulawanon sg tagipusoon
Sa imo kami naghalin
sa imo pagbatiti kag pag-utitid
kami nagdalagku kag nag-uswag
bangud sa imo nga wala sang katulad
nga pagpalangga.

Iloy namon nga bulawanon sg tagipusoon
sa imo pagbatas kag pag-antus
sang tanan nga gumongtang
sa imo kabuhi nga indi mapahimtang
sg tanan nga mga problema
halos dugo na lang ang imo iluha sa imo mga mata.

Ngaa Gindumilian Ang Cluster Bomb?

 Ang masunod isa ka binalaybay ni JP Anthony Cuñada. Iya gintig-ulohan "Convention on Cluster Munition"

Ang cluster bomb gin-ban
na sang mga nasyon nga nagpirma
sang Convention on Cluster Munition
sa Dublin, Ireland sang Mayo 2008.
Kayman nagapangpiang, pingkaw,
kag kon ano pa nga pareho sina,
sang kadamuan nga wala man labot.
May mikanismo ini nga nagalapta anay
samtang ara pa sa hangin,
kag dason maglupok pagtulupa sa duta.
Ang matabo, maximum damage.

Napulo Ka Datu sa Maragtas sang Panay

Ang iban nga mga katapo sang PAHINA'HILIGAYNON sa Facebook nagbayluhanay panghunahuna parte sa mga datu nga nagikan sa Borneo nga nagpakadto sa Panay, kay halos sa mga kalabanan nga mga tumandok sang Panay ila nalipatan yadtong maragtas sang Panay.

Natandog ini nga hitabo kay suno kay Vens Jr Espolong may isa ka kasimanwa nga pirme lang nagapalagpat sa aton nga mga Ilonggo. May ginpamangkot sya. Kag ini ang iya pamangkot, "Sino ngalan sang datu halin sa Borneo nga naka abot sa Panay?"

Si Rene Labis nagtugda: Ibalik sa panan-awan (refresh)... Sultan Makatunaw - hari nga malademonyo nga pagpalakad sang iya kaharian. 10 ka datu - sekreto nga naglayag ginatawag nga grupo nga "BALANGAY" (sa karon barangay) kag nagdungka malapit sa Antique (San Juaquin).

Bahin sa Hiligaynon: Pagtolotay-og

ni Leo Claridad

Kinapuyan ang isa ka kamot sang Dios sa pag-uyat sang Globe (globe)/planetang earth hanti ginsaylo niya sa isa naman ka kamot, sa iya pagsaylo indi malikawan nga magahulag ang gina-uyatan nga planeta natural nga may pagtulotay-og. Bal-an ninyo, isa lang na ka kamot ang naga uyat, kag dira kita magpa-salamat kay masu-losaylo Niya ang “Globe” sa Iya mga kamot kon kapuyan ang isa. Mas makakululba kon duha gid ka kamot sang Dios ang naga-uyat sang “kalibutan” kay kon hinali kapuyon yanang duha ka kamot, ay te, tapus gid kita nga tanan kon ipus-ang Niya. Ang pagtulotay-og gapatima-an yara kita nga Iya tinuga ginauyatan sang makaga-gahum Niya mga kamot. The Divine Infinite Being! Kag pagpabatyag Niya sa tanan nga “creation” bahin sang Iya paghigugma.

Febrero—ginakabig sang tanan nga bulan sang paghi-gugma. Madamo naman sini nga dugo ang maga-agay. Dugo sang tagipuso-on bangud sang kapaslawan sa pag-higugma o’ sa iya hinigugma, dugo sang kalisod bangud sa pagtaliwan o’pagkadula sang iya hini-gugma, dugo sang kapintas sang paghigugma. Sa likod sini tanan, dapat lamang sigurohon nga indi ikaw mangin biktima sang isa ka ilad nga paghig-ugma.

Nangin Madinalag-on ang 2nd Acquaintance Party sang PAHINA'HILIGAYNON

Nanging madinalag-on ang ikaduha nga pagtililipon pagkilalaynay sang mga katapo sang PAHINA'HILIGAYNON sining karon nga adlaw didto sa Tatoy's Seafoods and Manokan, Villa Beach Arevalo, Dakbanwa sang Iloilo.

Mga katapo kag tumalambong sang 2nd Acquaintance Party kaupod sa aton taghiwat sang misa
kag Kalagnon nga Tagtuytoy (Spiritual Adviser) Pader Edgardo Lazo.

Si Edgar Siscar naga-PANGINBULAHAN sa tanan nga mga katapo, Admin kag sa mga interim nga opisyales sang PAHINA' HILIGAYNON sa ila sini paghiwat sang 2nd Acquaintance Party kaina sang aga tubtob sining hapon sa Tatoy's Seafoods and Manokan.

MGA PAHANUMDOM SA TI-ON SANG LINOG

Kakulogmat ang natabo nga linog kagina sang aga nga nagpa-uyog sang Iloilo, Negros kag Cebu.

Intensity 6.9 ang kabaskugon sang nasambit nga linog.

Si Elis Czar Lopez sang PAHINA' HILIGAYNON may MGA PAHANUMDOM SA TI-ON SANG LINOG. Ari ang iya panugyan nga dapat naton pahanumdumon:

1. Indi mag panic, kon yara ka sa sulod sang isa ka koncreto nga balay okon mataas nga building mag gwa ka sa lugar. Kon indi ka maka gwa sa lugar magpanago ka sa idalum sang lamisa okon katre para ma proteksyonan ang imo lawas sa mga naga kalahulog nga bagay.

2. Sa mga kilid sang baybay lantawon sing mayo ang naga katabo sa baybayon. Kon magdasig ang pagta-ob ...sang tubig magkadto lang sa mataas nga lugar.

Panawagan Sa Gusto Mag-Artista sa Ilonggo nga Pelikula

Dugang ng pahibalo tuhoy gihapon sa pelikula GUGMA SA PANAHON SANG BAKUNAWA ni peter solis nery nga pagahimuon sumugod marso 2012 --

Panawagan para sa papel ni DULCE AMOR, isa ka disgrasyada [dalagang-iloy] nga nagalaum nga makita liwat ang lalaki nga nagpabusong sa iya. edad: 20-24 ka tuig, apang entertinahon man ang mga interesado nga nagapang-edaron tubtub 33 basta ang hitsura daw mapatihan man nga 22 anyos.

May "buang" scene, may love scene, kag may todo-drama scene si dulce amor gani maayo gid kon madasig sia magpatulo sang luha kag wala huya-huya sa pag-uba.

May Handum Ka Nga Mag-Artista sa Ilonggo nga Pelikula?

Si Peter Solis Nery may una nga panawagan sa mga maluyagon mag-artista sa iya Ilonggo nga pelikula "ANG GUGMA SA PANAHON SANG BAKUNAWA".

Ini nga pelikula iya nga buot suguran nga himuon sa Iloilo kag Guimaras sa ulihi nga semana sang Pebrero tubtub sa tunga-tunga sang Marso 2012. Nagapangita siya sang magadala sang papel ni Mateo, isa ka 28 años nga musikero nga naghigugma kag napaslawan.

Kinahanglan nakahibalo mag-Hiligaynon, simpatico ang hitsura [daw mahuluy-on nga anghel, indi daw “rapist”], kag niwangon.

Bulawan sa Punta Sang Balangaw

Laragway gikan sa kbarrus.wikispaces.com

ni Edith B. Colmo

Bisan ano nga dalimoos sang panahon, may masanag nga nagahulat katulad sang bulawan sa punta sang balangaw.

17 anyos si Deding, second year college. Maalam pero indi palahambal kag wala nagabarkada kay ang handom nga makatapos sa iya pagtuon. Siya ang kamagulangan sa lima ka mag-utod. Pirme sia ang nagapanguna sa ila klase.

 Sa wala ginalaumi, isa ka tinuga ang nagpukaw sang mahamook nga nagakatulogon niya nga balatyagon. Kon halos pa lang, indi sia magsapak sa mga lalaki. Ugaling masupog si Arjay. Wala sia mag-untat sing sunod-sunod tubtob nahangdo ang ginatan-ay nga gugma.

Audrey Hepburn Museum Pagatukoron

Audrey Hepburn Museum pagatukoron sa Dumangas, diri sa Pilipinas, suno sa ginpahayag ni Peter Solis Nery.

Si Peter, isa ka kilala nga manunulat sang malip-ot nga mga sugilanon, manugbinalaybay, kag nagabaton sg madamo nga mga pasidungog sa iya nga sinulatan, nagaplano nga magtukod sang 1st and only Audrey Hepburn museum didto sa Dumangas sa iya lugar nga kinatawhan.

Ginpahayag ni Solis kun ngaa si Audrey Hepburn ang iya ginpatungayan nga patingdugan sg museum.

"Personal ko ini nga handum kag personal nga kwarta man ang gamiton ko para sa museum nga ini. Audrey Hepburn museum tungod idol ko sia, bilang matahum nga tinuga, mabinuligon nga unicef ambassador, talented nga artista. Indi lahi ang akon basehan kundi ang kaayo sang iya tagipusoon kag pagkatawo 'that transcends all races+colors'. Ayhan dapat ina mahibaluan sang tanan, apang kon wala ang museum nga ini paano nila makilala si Audrey nga British citizen gali, kag unicef ambassador gali nga ginpakig-away ang mga nagutman sa somalia kag ethiopia."

Dalawidaw

Isa ini ka matahum nga ambahanon sang nagahigugmaanay. Ginasaysay diri ang paghigugma sang duha ka tinuga. Bangud sang himpit nga paghigugmaanay kag didto natawo ang bunga sang paghigugma.



Dalawidaw ikaw kon mag-ambahanon,
Yuhum mo may balani kag binalaybay;
Duhang larawan mo sa dalamgohanon,
Diwata sa bukid kag kataw sa baybay.

Kasadyahan sa 2012 Napahamtang Na!

Hala Bira! Hala Bira!

Handa na gid ang mga bulohaton sa masunod nga tuig, Enero 21 sa Kasadyahan nga kahiwatan didto sa Iloilo. Isa ini kadako nga kasadyahan kag paghanda naman sa paindis-indis sang Ati-Atihan Festival.

Pito na ka grupo ang mapasakop sa Kasadyahan Celebration sa 21 sang Enero 2012, bilang pasimuno sa Dinagyang Ati Tribes paindis-indis sa masunod nga adlaw.

Ang magapasakop nga grupo amo ang El Cinco de Noviembre sang dakbanwa sang Bago, kag Kansilay sang Silay, tanan taga-Negros Occidental; Salakayan sang Miagao kag Montogawe sang Mina, taga-Iloilo; Sinadya sa Halaran sang dakbanwa sang Roxas, Capiz; kag Sinulog kag Palayag sang Probinsya sang Guimaras.

Ang iya sang Antique nga Binirayan, Bacolod MassKara kag iya sang Kalibo Ati-Atihan ginahulat pa ang ila opisyal nga pahibalo kun magpasakop sila, suno kay Dr. Eden Deriada, committee chairman sang Kasadyahan.

Daku ini nga lalantawon. Ipasundayag diri ang mga kapistahan kag mga festival sa bug-os nga Kabisay-an Nakatundan, paindi-indis una sa Kasadyahan 2012.

Pauna nga inug-gasto sa sini nga paindis-indis amo ang isa ka gatos ka libo ka pisos, Php100,000. Igahatag ini sang Iloilo Dinagyang Foundation, Inc. sa maga-entra nga grupo.

Hala Bira! Hala Bira!

Biktima sg Sendong Buligan Naton Sila!

Madamu ang nagkalamatay kag nadulaan sang balay didto sa dakbanwa sang Cagayan de Oro kag sang Iligan sakop sang Mindanao sang baha kag bagyo nga gintuga sang bagyong Sendong sadtong Disyembre 16, 2011.

BULIGAN NATON SILA!

Wala labot sng aton pagpangamuyo para sa ila sa pagpahaganhagan sang ila makahalanusbo nga kahimtangan.
Kinahanglanon gid nila sang labi subong ang mga panapton, pagkaon, bulong kag iban pa nga matag-adlaw nila nga ginagamit sa ila ginagawi ipaabot man naton.

BULIGAN NATON SILA!

Ang inyo bulig ipaagi lang sa Philippine National Red Cross. Sa manubo nga Php5 nga amot kun matipon ina, dako na ina nga bulig para sa ila nga nalisdan kag nangin biktima sang Sendong.

Paagi lang sa inyo Cellphone makapadala na kamo sang inyo kuarta nga bulig sa ila. Sunda lang ang masunod nga pamaagi:

For Globe subscribers:

via SMS, c/o Red Cross – text RED <amount> and send to 2899 – valid donation amounts are P5, 25, 50, 100, 300, 500 and 1000 (For ex, RED 10). Transaction is free.

via GCASH, text DONATE<space><amount><space><MPIN><space><REDCROSS> and send to 2882

For Smart subscribers:

via SMS, c/o Red Cross – text RED <amount> and send to 4143 – valid donation amounts are P10, 25, 50, 100, 300, 500, 1000 (For ex, RED 10).

Sa PAYPAL or CREDIT CARD: Philippine Red Cross

Sa inyo diutay kag hamili nga donasyon para sa ila, mabugayan gid kamo sang Mahal nga Ginoo.

SALAMAT GID!